Voegen in het strafproces
Een belangrijke manier om schade vergoed te krijgen is door te voegen in het strafproces. Hiervoor is het wel noodzakelijk dat de officier van justitie beslist dat de verdachte moet voorkomen. Zo ja, dan volgt een strafzitting. Op die zitting zal de officier van justitie een straf eisen. Als het slachtoffer zich als benadeelde in het strafproces heeft gevoegd, dan vraagt de officier van justitie de rechter om ook een uitspraak te doen over de toewijzing van de . Het slachtoffer hoeft dus geen aparte procedure te starten. Aan de voeging zijn voor het slachtoffer geen kosten verbonden.


Wanneer kunnen slachtoffers zich voegen?
Slachtoffers kunnen zich voor en tijdens de zitting voegen.

Voegen voor de zitting
Voordat de zitting plaatsvindt, voegt het slachtoffer zich met het voegingsformulier, dat door het Openbaar Ministerie is toegezonden. Op dit formulier vult het slachtoffer de aard en het bedrag van de schade in. Ook wordt gevraagd of het slachtoffer een deel van de schade al via andere wegen vergoed heeft gekregen. Schade die al vergoed is, kan niet meer van de verdachte worden gevorderd. Het ingevulde formulier wordt ingeleverd bij de officier van justitie.
Tijdens de zitting vraagt de officier van justitie aan de rechter om aan het slachtoffer een schadevergoeding toe te kennen. Het slachtoffer hoeft dat niet zelf aan de rechter te vragen.

Voegen tijdens de zitting
Het slachtoffer kan zich ook tijdens de zitting voegen. Er zijn twee mogelijkheden.
1.      Schriftelijk: het slachtoffer zorgt ervoor dat de rechter voor de aanvang van de zitting een schriftelijke opgave ontvangt van de schade en de omstandigheden waaronder die schade is opgetreden. Deze schriftelijke opgave kan het slachtoffer persoonlijk aan de rechter geven, of aan de griffier van het gerecht waar de zitting zal plaatsvinden.Als het slachtoffer zich schriftelijk voegt en hij niet aanwezig is op de zitting, kan de rechter uiteraard niet om een toelichting vragen. Dit kan met name problemen opleveren, als een slachtoffer zich kort voor de zitting voegt.
2.      Mondeling: Slachtoffers kunnen zich tijdens de zitting ook mondeling voegen. Het slachtoffer moet dan zelf tegen de rechter zeggen dat hij schadevergoeding eist.

In beide gevallen moet het slachtoffer voldoende bewijsstukken van de schade kunnen inleveren. (Edit: kopie aangifte en bewijs betaling) Soms is het voor slachtoffers nuttig om naar de zitting te komen (voor het geval dat de rechter tijdens de zitting een toelichting wil).
Bij minderjarige verdachten heeft het slachtoffer alleen toegang tot de zitting om de vordering kenbaar te maken. Ook de uitspraak van de rechter mag worden bijgewoond.

Feiten Ad informandum
Het komt voor dat een dader meerdere strafbare feiten heeft gepleegd. Om procestechnische redenen zullen niet al deze feiten afzonderlijk op de zitting worden behandeld. De officier van justitie zal een aantal (maximaal 5) feiten ten laste leggen. Deze feiten vormen samen voldoende basis voor een veroordeling. De zaken die niet in de tenlastelegging worden opgenomen, kunnen ad informandum (d.w.z. ter informatie) bij de tenlastelegging worden opgenomen. Voorwaarde is dat de verdachte deze feiten heeft bekend.
Het ad informandum opnemen van zaken houdt voor de slachtoffers in dat zij slechts ter kennisneming een bericht krijgen over de zaak waarin zij slachtoffer zijn. Het strafbare feit waarvan zij het slachtoffer zijn geworden, wordt echter niet inhoudelijk op de zitting behandeld. De strafbare feiten worden wel door de rechter meegenomen in de vaststelling van de hoogte van de straf. Omdat de ad informandum-zaak niet afzonderlijk op de zitting wordt behandeld, kan het slachtoffer zich niet voegen. Deze heeft alleen de mogelijkheid om in een civiele procedure zijn schade vergoed te krijgen.

Zie echter ook Bijzondere voorwaarde van schadevergoeding bij vonnis (laatste alinea)
Het kan dus zijn dat meerdere (alle) slachtoffers gevoegd kunnen worden, echter zullen max. vijf stafbare feiten besproken worden en deze dienen dan een afspiegeling te zijn van het geheel.

Schadevergoedingsmaatregel wordt opgelegd
De verdachte kan een schadevergoedingsmaatregel opgelegd krijgen. Hieraan is een vervangende hechtenis verbonden wanneer er geen betaling plaatsvindt. De officier van justitie zorgt er voor dat de schadevergoedingsmaatregel wordt uitgevoerd. Bij een succesvolle schadevergoedingsmaatregel krijgt het slachtoffer het toegekende bedrag (na ontvangst van de dader) na enige tijd via het Centraal Justitieel Incassobureau automatisch op zijn bank- of girorekening gestort.

Bijzondere voorwaarde van schadevergoeding bij vonnis
De strafwet biedt de mogelijkheid dat de rechter een bijzondere voorwaarde tot schadevergoeding bij een (gedeeltelijk) voorwaardelijk vonnis oplegt. Door de verruiming van de voegingsmogelijkheden in het strafproces en in het bijzonder de invoering van de schadevergoedingsmaatregel is het belang van deze mogelijkheid klein geworden. Groot nadeel van deze mogelijkheid is dat als de dader de voorwaarde niet nakomt het OM een vordering tenuitvoerlegging voorwaardelijk deel van de vrijheidsstraf zal moeten indienen bij de rechter om de dader mogelijk alsnog te dwingen te betalen.



Het politie-onderzoek

Bewijsmateriaal
Na een aangifte of ontdekking van een strafbaar feit begint de politie met een onderzoek. De recherche gaat op zoek naar bewijsmateriaal.
Hiervoor kan uw medewerking gevraagd worden. Voor de bewijsvoering kunnen namelijk allerlei bijzonderheden van belang zijn. Verklaringen van mensen die iets gezien, gehoord of meegemaakt hebben, zijn waardevol.
Voor het politie-onderzoek is het belangrijk dat u zoveel mogelijk details vertelt van wat u gezien, gehoord of aan gegevens hebt. U kunt daar gerust de tijd voor nemen.
Aan het eind van het gesprek vraagt de politie u de verklaring zorgvuldig te lezen. Als u geen op- of aanmerkingen hebt, kunt u de verklaring ondertekenen. Dit betekent dat u het eens bent met de tekst. Van de verklaring kunt u meestal een kopie krijgen. Vergeet niet de naam te vragen van de politieman of -vrouw die over de zaak gaat. Dat is handig als u voor informatie contact wilt opnemen met de politie. De politie zal u de verdere gang van zaken uitleggen. Ook als slachtoffer kunt/zult u meest al als getuige worden gehoord.

Voortgang
Het kan gebeuren dat u na het afleggen van uw verklaring niets meer hoort. Dit hoeft niet te betekenen dat er niets met uw verklaring wordt gedaan. Het is mogelijk dat de politie het onderzoek niet rond krijgt. De verdachte kan bijvoorbeeld niet worden opgespoord of er is onvoldoende bewijsmateriaal te vinden. De politie besluit dan om de zaak te laten rusten. Dit betekent niet dat u niet wordt geloofd. De politie gaat er in principe vanuit dat uw verhaal waar is, maar kan het juridische bewijs niet leveren. In dat geval komt het niet tot een rechtszaak.
Als u meer wilt weten over het verloop van het onderzoek, informeert u dan bij de politieman of -vrouw die de verklaring heeft opgenomen.[/red]

Vervolging van de dader
Als de politie het onderzoek heeft afgerond en vindt dat er voldoende bewijsmateriaal is, dan stuurt zij het dossier door naar de officier van justitie. Op grond van het dossier bepaalt de officier van justitie of iemand voor een straf-baar feit wordt vervolgd of niet.
Besluiten tot vervolgen betekent dat er daadwerkelijk een rechtszaak komt.

De rechter beslist uiteindelijk of de verdachte schuldig is en wat de straf zal zijn.

Art. 36a.

Alle kosten van tenuitvoerlegging van de in deze afdeling bedoelde maatregelen — met uitzondering van de kosten van het verhaal, de invorderingskosten daaronder begrepen, — komen ten laste, al hetgeen door die tenuitvoerlegging wordt verkregen, komt ten bate van de staat, met uitzondering van hetgeen door de tenuitvoerlegging van de maatregel, genoemd in artikel 36f, wordt verkregen.


Art. 36b.

1. Onttrekking aan het verkeer van in beslag genomen voorwerpen kan worden uitgesproken:

1º. bij de rechterlijke uitspraak waarbij iemand wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld;

2º. bij de rechterlijke uitspraak waarbij overeenkomstig artikel 9a wordt bepaald dat geen straf zal worden opgelegd;

3º. bij de rechterlijke uitspraak waarbij, niettegenstaande vrijspraak of ontslag van alle rechtsvervolging, wordt vastgesteld dat een strafbaar feit is begaan;

4º. bij een afzonderlijke rechterlijke beschikking op vordering van het openbaar ministerie.

2. De artikelen 33b en 33c, tweede en derde lid, alsmede artikel 446 van het Wetboek van Stafvordering, zijn van overeenkomstige toepassing.

3. De maatregel kan te zamen met straffen en met andere maatregelen worden opgelegd.


Art. 36c.

Vatbaar voor onttrekking aan het verkeer zijn alle voorwerpen:

1º. die geheel of grotendeels door middel van of uit de baten van het feit zijn verkregen;

2º. met betrekking tot welke het feit is begaan;

3º. met behulp van welke het feit is begaan of voorbereid;

4º. met behulp van welke de opsporing van het feit is belemmerd;

5º. die tot het begaan van het feit zijn vervaardigd of bestemd;

een en ander voor zover zij van zodanige aard zijn, dat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet of met het algemeen belang.


Art. 36d.

Vatbaar voor onttrekking aan het verkeer zijn bovendien de aan de dader of verdachte toebehorende voorwerpen van zodanige aard dat het ongecontroleerde bezit daarvan in strijd is met de wet of met het algemeen belang, welke bij gelegenheid van het onderzoek naar het door hem begane feit, dan wel het feit waarvan hij wordt verdacht, zijn aangetroffen, doch alleen indien de voorwerpen kunnen dienen tot het begaan of de voorbereiding van soortgelijke feiten, dan wel tot de belemmering van de opsporing daarvan.


Art. 36e.

1. Op vordering van het openbaar ministerie kan bij een afzonderlijke rechterlijke beslissing aan degene die is veroordeeld wegens een strafbaar feit de verplichting worden opgelegd tot betaling van een geldbedrag aan de staat ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.

2. De verplichting kan worden opgelegd aan de in het eerste lid bedoelde persoon die voordeel heeft verkregen door middel van of uit de baten van het daar bedoelde strafbare feit of soortgelijke feiten of feiten waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd, waaromtrent voldoende aanwijzingen bestaan dat zij door hem zijn begaan.

3. Op vordering van het openbaar ministerie kan bij een afzonderlijke rechterlijke beslissing aan degene die is veroordeeld wegens een misdrijf, waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd, en tegen wie als verdachte van dat misdrijf een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld, de verplichting worden opgelegd tot betaling van een geldbedrag aan de staat ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, indien gelet op dat onderzoek aannemelijk is dat ook andere strafbare feiten er op enigerlei wijze toe hebben geleid dat de veroordeelde wederrechtelijk voordeel heeft verkregen.

4. De rechter stelt het bedrag vast waarop het wederrechtelijk verkregen voordeel wordt geschat. Onder voordeel is de besparing van kosten begrepen. De waarde van voorwerpen die door de rechter tot het wederrechtelijk verkregen voordeel worden gerekend, kan worden geschat op de marktwaarde op het tijdstip van de beslissing of door verwijzing naar de bij openbare verkoop te behalen opbrengst, indien verhaal moet worden genomen. De rechter kan het te betalen bedrag lager vaststellen dan het geschatte voordeel.

5. Onder voorwerpen worden verstaan alle zaken en alle vermogensrechten.

6. Bij de bepaling van de omvang van het bedrag waarop het wederrechtelijk verkregen voordeel wordt geschat, worden aan benadeelde derden in rechte toegekende vorderingen in mindering gebracht.

7. Bij de oplegging van de maatregel wordt rekening gehouden met uit hoofde van eerdere beslissingen opgelegde verplichtingen tot betaling van een geldbedrag ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.


Art. 36f.

1. Bij een rechterlijke uitspraak waarbij iemand wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld, kan hem de verplichtingen worden opgelegd tot betaling aan de staat van een som gelds ten behoeve van het slachtoffer. De staat keert een ontvangen bedrag onverwijld uit aan het slachtoffer.

2. De rechter kan de maatregel opleggen indien en voor zover de verdachte jegens het slachtoffer naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die door het strafbare feit is toegebracht.

3. De maatregel kan te zamen met straffen en andere maatregelen worden opgelegd.

4. De artikelen 24a en 24b, eerste tot en met vierde lid, zijn van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de verhoging van het ingevolge de maatregel verschuldigde bedrag vervalt aan de staat.

5. Betalingen door de veroordeelde aan de staat verricht, strekken in de eerste plaats tot voldoening van de maatregel en vervolgens tot voldoening van de krachtens het vierde lid ingetreden verhogingen.

6. Artikel 24c is van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de toepassing van de vervangende hechtenis de verplichting ingevolge de maatregel tot schadevergoeding ten behoeve van het slachtoffer niet opheft..